Chrześcijanie i chrześcijaństwo w komentarzach Rasziego. Przegląd i omówienie najważniejszych badań

  • Piotr Walewski Uniwersytet Gdański
Słowa kluczowe: źródła rabiniczne, Raszi, polemika pomiędzy Synagogą a Kościołem, chrześcijaństwo w Talmudzie, chrześcijanie w Tanach, teksty mesjańskie w Biblii Hebrajskiej

Abstrakt

W artykule poddano krytyce lingwistyczno-historycznej teksty talmudyczne, w których zostały zapisane komentarze Rasziego, najsłynniejszego średniowiecznego żydowskiego egzegety. Szybko okazało się, że te badania są utrudnione z powodu braków materiałów źródłowych lub cenzury rękopisów Talmudu. Zastosowano więc badanie indukcyjne, polegające na leksykalnym prześledzeniu wybranych tekstów w Talmudzie i Tanach w oparciu o słowa nocrim i minim. Niniejsze studium teologiczno-religioznawcze dowodzi, że Raszi wyjaśnia Biblię Hebrajską (Tanach) przede wszystkim jako rabin, pokazując podstawowe i ukryte znaczenia tekstu. Zdaje się nie interesować go polemika i spór z chrześcijaństwem, gdyż nie widać tego w komentarzach. Być może występuje ona implicite, ale nawet jeśli tak, to nie jest celem sama w sobie.

Bibliografia

׳. ההיסטורית של זמנו״ תרביץ ב תשי עמ בער, יצחק ״רש״י והמציאות

Bazyliński, Stanisław. 2006. A Guide to biblical Research. Introductory Notes (Subsidia Biblica 28), Roma: Editrice Pontificio Istituto Biblico.

Berlin, Adele and Maxine Grossman. 20112. “Rashi,” In The Oxford Dictionary of the Jewish Religion. New York: Oxford University Press.

Briks, Piotr. 19992. Podręczny słownik hebrajsko-polski i aramejsko-polski Starego Testamentu (Prymasowska Seria Biblijna [12]). Warszawa: Oficyna wydawnicza “Vocatio”.

גרוסמן, אברהם ٫הפולמוס היהודי־הנוצרי והפרשנות היהודית למקרא٫ עמ׳.

Gruber, Mayer I. 2004. Rashi’s Commentary on Psalms, Leiden–Boston: Brill.

Hailperin, Herman. 1963. Rashi and the Christian Scholars. Pittsburgh: Pennsylvania.

Harris, Robert A. 2008. “Rashi and the ‘Messianic’ Psalms.” In Birkat Shalom: Studies in the Bible, Ancient Near Eastern Literature, and Postbiblical Judaism Presented to Shalom M. Paul on the Occasion of His Seventieth Birthday, edited by Chaim Cohen et al., 845-862. Winona Lake IN: Eisenbrauns.

Himmelfarb, Lea. 2008. “The Link Between the Jewish-Christian Polemic and the Masorah Notes in Rashi’s Bible Commentary.” Journal of Jewish Studies 59/2: 187-293.

Jastrow, Marcus. 1996. ספר מלים, Dictionary of the Targumim Babli, Yerushalmi and Midrashic Literature, vol. 1-2, New York: The Judaica Press.

Kamin, Sarah. 1980. Rashi’s Exegetical Categorization in Respect to the Distinction Between Peshat and Derash. Jerusalem: Magnes.

Kamin, Sarah. 1983-1984. “Rashi’s Commentary on the Song of Songs and Jewish-Christian Polemic.” Shnaton 7-8: X.

Kantrowitz, David. 1995. Judaic Classics Library (electronic resource), Chicago IL: Davka Corporation, ed. CD-Rom.

Liber, Maurice. 1970. Rashi. Translated by Adele Szold. New York: Hermon Press.

Lipiński, Edward. 2012. “Pandera & Stada and Jehoshua bar Perahya.” Estetyka i Krytyka 27/3: 51-66.

Lobet, Marcel. 1943. Godefroid de Bouillon: Essai de Biographie Antilégendaire. Brussels: Éditions Les Écrits.

מקראות גדולות הכתר מהדורת יסוד חדשה ההדרה מדעית על־פי כתבי יד עתיקים מנחם כהן רמת גן תשס״ג.

The New American Standard Bible with Codes. 1995. La Habra CA: The Lockman Foundation.

נביאים וכתובים עם פירוש רש״י ופי׳ יקר נקרא בשם מקראי קודש¸ כרך שמיני¸ ווארשא¸ תרל״ה.

Shereshevsky, Esra. 1970-1971. “Rashi’s and Christian interpretations.” Jewish Quarterly Review 61/1: 76-86.

Shereshevsky, Esra. 1982. Rashi. The Man and His World. New York: Sepher Hermon Press.

Singer, Isaac. 1907. “Talmud Commentaries.” In The Jewish Encyclopedia. New York–London.

Tate, W. Randolph. 2006. “Midrash.” In Interpreting the Bible. A Handbook of Terms and Methods. Peabody MA: Hendricson Publishers.

תלמוד בבלי המכון הישראלי לפרסומים תלמודיים, ירושלים.

תלמוד בבלי תרגום עברי ופרוש חדש, חלופי גרסאות ומראי-מקומות, ירושלים רז"ל.

Touitou, Eleazar. 1990. “Rashi’s Commentary on Genesis 1-6 in the Context of Judeo-Christian Controversy.” Hebrew Union College Annual 160: 168-179.

Walewski, Piotr. 2011. „Kanon Starego Testamentu.” In Wstęp ogólny do Biblii (Series Religiologica Pomeraniae 2), Rumia: Biblicum.

Wróbel, Mirosław S. 2006. “Birkat Ha-Minim (מינים) and the Process of Separation between Judaism and Christianity.” Polish Journal of Biblical Research 5/2: 88-103.

Wróbel, Mirosław S. 2012. „Krytyka tekstologiczna i historyczna passusów Talmudu o Jezusie i chrześcijaństwie.” Estetyka i Krytyka 27/3: 15-50.

Wróbel, Mirosław S. 2013. Jezus i Jego wyznawcy w Talmudzie. Analiza tekstologiczna, historyczna i socjologiczna. Lublin: Wydawnictwo KUL.

זכרון יעקב המרכז לחינוך תורני, ש״ס.

Opublikowane
2022-02-16
Dział
Z problematyki teologicznej