Ef 1,15: Tekst krótszy czy dłuższy?

Słowa kluczowe: Nowy Testament, List do Efezjan, krytyka tekstu, egzegeza patrystyczna, kryterium eksplicytywności

Abstrakt

Częściej przyjmowana wersja Ef 1,15 rozdziela wiarę w Jezusa Chrystusa i miłość do wszystkich świętych. Najstarsi świadkowie tekstu greckiego mają wersję: wiara w Chrystusa i do wszystkich świętych. Część świadków Vetus Latina greckich i łacińskich tekstów patrystycznych przemawia za krótszą wersją Ef 1,15. W artykule przeanalizowano świadectwa patrystyczne cytowane na poparcie tekstu dłuższego. Egzegeza w nich nie potwierdza obecności dychotomii wiara–miłość, co czyni z nich dowód pośredni za wersją krótszą. Jest to praktyczny przykład zastosowania kryterium eksplicytywności.

Biografia autora

O. dr hab. Waldemar Linke CP, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

O. dr hab. Waldemar Linke CP, prof. UKSW – ur. w 1966 r., od 1985 r. w Zgromadzeniu Męki Jezusa Chrystusa. Studiował na Papieskim Wydziale Teologicznym w Warszawie, w Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie, na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Doktor habilitowany, profesor UKSW. Autor i redaktor prac z dziedziny biblistyki oraz historii i duchowości pasjonistów. Redaktor naczelny „Słowa Krzyża”.

Bibliografia

Abbott, Thomas K. 1897. Epistle to the Ephesians and to the Colossians. Critical and Exegetical Commentary. Edingurgh: T. & T. Clark.

Aland, Kurt i Barbara Aland. 1987. The Text of New Testament. An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. Grand Rapids: William B. Eerdmans.

Allenbach, Jean. 1991. Biblia Patrictica. Index des citations et allusions bibliques dans la littérature patristique, t. 3: Origène. Paris: Éditions du Centre National de la Recherche Scientifique.

Altena, Vincent van et al. 2019. Spatial Analysis of New Testament Textual Emendations Utilizing. Confusion Distances, Open Theology, 5, 44-65.

Arnold, Clinton E. 2010. Ephesians. Grand Rapids: Zondervan.

Augustyn. 1865. Sancti Aurelii Augustini Hipponensis Episcopi opera omnia. Tomus secundus. Lutetiea Parisiorum: J.-P. Migne.

Augustyn. 1911. S. Aurelii Augustini operum sectio II. S. Augustini epistulea, red. Alexander Goldbacher. Vindobonea: P. Tempsky.

Barth, Markus 1974. Ephesians 1-3. Yale-London: Yale Univeristy Press.

Bengel, John A. 18623. Gnomon Novi Testamenti. Londuni-Edimburgi: Williams&Norgate (1 wydanie 1742).

Best, Ernest E. 1998. Ephesians. Edinburgh: T&T Clark.

Boise, John R. 1896. Notes Critical and Explanatory on the Greek Text of Paul’s Epistles. New York-Boston-Chicago: Silver, Burdett and Co.

Ciarlo Domenico. 2019. Introduzione. W: Giovanni Crisostomo. Omelie sulla Lettera agli Efesini, red. Domenico Ciarlo. Roma: Città Nuova Editrice.

Cramer, John A. 1842. Catenae in Sancti Pauli Epistolas ad Galatas, Ephesios, Philippenses, Colossenses, Thessalonicenses. Oxonii: e Typographeo Academico.

Dahl, Nils A. 1979. 0230(=PSI 1306) and Greek-Latin edition of Letters of Paul. W: Text and Interpretation. Studies in New Testament presented to Matthew Black, red. Ernest E. Best i Robert McLachlan, 79-98. Wilson, Cambridge: Cambridge University Press.

Eadie, John 1853. A Commentary on the Greek Tekst of Paul’s Letter to the Ephesians. Glasgow: Richard Griffin and Co.

Ehrman, Barth D. 2006. Studies in the Textual Criticism of the New Testament. Leiden, Boston: Brill.

Ernst, Josef. 1974. Die Brife an die Philipper, an die Philemon, an die Kolosser, an die Epheser. Regensburg: Verlag Friedrich Pustet.

Fitzgerald, John T. 2010. Theodor of Mopsuestia on Paul’s Letter to Philemon. W: Philemon in Perspective. Interpreting a Paulin Lettere, red. Donald F. Tolmie, 334-363. Berlin: De Gruyter.

Frede, Hermann J. 1962. Epistula ad Ephesinos, Vetus Latina. Freiburg: Herder.

Giovanni Crisostomo. 2019. Omelie sulla Lettera agli Efesini, red. Domenico Ciarlo. Roma: Città Nuova Editrice.

Gregg, John A. F. 1902a. The Commentary of Origen upon the Epistle to the Ephesians. The Journal of Theological Studies, 3, 234-244.

Gregg, John A. F. 1902b, The Commentary of Origen upon the Epistle to the Ephesians: Part II. The Journal of Theological Studies, 3, 398-420.

Griesbach, Johann J. 1818. Novum Testamentum Graece, t. 2. Londini: F. C. et J. Rivingston.

Hieronim. 1845. Commentarius in epistolam S. Pauli ad Ephesinos. W: Sancti Eusebi Hieronymi opera omnia, red. Jean-Paul Migne, 439-554. Paris: Migne.

Hoehner, Harold W. 2002. Ephesians. An Exegetical Commentary. Grand Rapids: Baker Academic.

Hurtado, Larry W. 2018. Texts and Artefacts. Selected Essays on Textual Criticism and Early Christian Manuscripts. London: Bloomsbury.

Joannes Chrysotomos, 1852. Interpretatio omnium epistolarum paulinarum, t. 4: Sancti Patris nostri Joannis Chrysostomi, in divi Pauli Epistolam ad Galatas commentaria; Ejusdem in Epistolam ad Ephesios homiliae XXIV, red. Frederic Field. Oxonii: J.W. Parker.

Joannes Chrysostomos. 1862. Ioannis Chrysostomi opera omnia quae exstant, red. Bernardus de Montfaucon, t.11. Parisii: J.-P. Migne.

John Chrysostom, 1890. Selected Library of the Nicene and Post-Nicene Fathers of the Christian Church, t. 13, cz. 1: Saint Chrysostom: Homilies on Galatians, Ephesians, Philippians, Colossians, Thessalonians, Timothy , Titus, and Philemon. Grand Rapids: W.M.B. Eerdmans Publishing Company.

Kenyon, Frederic G. 19122. Handbook of the Textual Criticism of the New Testament. London: Macmilan and Co.

Lake, Kirsopp. 1911. Codex Sinaiticus Petropolitanus. The New Testament, The Epistle of Barnabas, The Shepherd of Hermas. Oxford: The Clarendon Press.

Lincoln, Andrew T. 1990. Ephesians. Nashville: Thomas Nelson.

MacDonald, Margaret Y. 2000. Collossians. Ephesians. Collegville: The Liturgical Press.

Mario Vittorino. 1981. Commentari ad Epistole di Paolo agli Efesini, ai Galati, ai Filippesi, red. Francesco Gori. Torino: Società Editrice Internazionale.

Marius Victorinus. 1844. Pauli ad Ephesios libri duo. W: Opera quae extant universa Constantini Magni, Victorini, 1235-1294. Parisiis: Vrayet.

Marius Victorinus. 1972. Marii Victorini Afri commentarii in Epistulas Pauli ad Galatas ad Philippenses ad Ephesinos, red. Albrecht Locher. Leipzig: B.G. Teuber Verlagsgeselschaft.

Merk, Augustinus. 199211. Novum Testamentum graece et latine. Romae: Sumptibus Pontificii Instituti Biblici.

Metzger, Bruce M. 1975. A Textual Commentary on the Greek New Testament. Stuttgart: United Bible Societies.

Mussner, Franz. 1982. Der Bief an die Epheser. Würzburg: Echter-Verlag.

Payne, Philip B. i Paul Canart. 2019. The Originallity of Text-Critical Symbols in Codex Vaticanus. Novum Testamentum, 62, 105-113.

Porter, Stanley E. i Andrew W. Pitts. 2015. Fundamentals of New Testament Textual Criticism. Grand Rapids: Eerdmans.

Raspanti, Giacomo. 1996. Mario Vittorino esegeta di S. Paolo. Palermo: L’Epos Società Editrice.

Rilley, Paul C. J. 2019. Explicitness in the New Testament Textual Criticism. Novum Testamentum, 61, 88-101.

Schlier, Heinrich. 1958. Der Brief an die Epheser. Düsseldorf: Patmos-Verlag.

Soden, Hermann von. 1913. Die Schriften des Neuen Testaments in ihre ältestten erreichbaren Textgesalt, t. 2: Text mit Apparat. Göttingen: Vandenhoeck und Ruprecht.

Souetr, Alexander. 1905. The Original Home of Codex Claromontanus (DPaul). The Journal of Theological Studies, 6, 240-243.

Teodoret z Cyru. 1999. Komentarz do Listów św. Pawła do: Galatów, Efezjan, Filipian i Kolosan, tłum. Stanisław Kalinkowski. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Theodoretus Cirensis. 1864. Beati Theodoreti Episcopi Cirensis interpretatio Epistulae ad Ephesios. W: Theodoreeti Cirensis opera omnia, red. Johann L. Schulze, 505-558. Parisii: J.-P. Migne.

Tischendorf, Constantinus. 1872. Novum Testamentum Graece, t. 2, Lipsiae: Giesecke & Devrient.

Bibliorum Sanctorum Graecus Codex Vaticanus, red. Carolus Vercellinus Iosephus Cozza. 1896. Romae: Typis et Impensis S. Congregationis de Propaganda Fide.

Wescott, Brooke F. i Fanton J. M. Hort 1881. The New Testament in the Original Greek. Text. Cambidge-London; Macmillan and Co.

Williams, Peter J. 2013. The Syriac Versions of the New Testament. W: Bart D. Ehrman i Michael W. Holmes. The Text of the New Testament in Contemporary Research. Essays on the Status Questionis, 143-166. Leiden, Boston: Brill.

Zieliński, Bronislaus. 1957. In Actus Apostolorum et Epistolas Pauli notae introductoriae et exegeticae. Ad usum privatum. Romae: Pontificia Universitas Gregoriana.

Opublikowane
2020-10-30
Dział
Z problematyki teologicznej