Teologia naturalna – jej rola i źródła w antyeunomiańskim sporze o możliwość poznania Boga

  • Karolina Kochańczyk-Bonińska
Słowa kluczowe: Eunomiusz, Bazyli Wielki, Grzegorz z Nyssy, teologia naturalna

Abstrakt

Bazyli i Grzegorz krytykowali dialektykę, uważając, że próbuje ona „zawłaszczyć” dla siebie prawdy, które mogą być poznane tylko poprzez Objawienie. Nie znaczy to jednak, że obaj nie korzystali tak z naturalnych, jak i nadprzyrodzonych źródeł wiedzy o Bogu. W konsekwencji rozwinęli naturalną teologię i świadomie używali argumentów opartych na poznaniu zmysłowym, ludzkiej logice, tradycji filozoficznej, a zwłaszcza prawdach powszechnie przyjętych. Choć Bazyli i Grzegorz z pogardą odnosili się do dialektyki, a nawet filozofii, to w praktyce wykorzystywali wszystkie dostępne narzędzia, aby dotrzeć do prawdy. Uprzywilejowane miejsce zajmowały oczywiście Pismo Święte i Tradycja, ale nie deprecjonowali takich źródeł poznania jak ludzkie zmysły, rozum i powszechne pojęcia.

Biogram autora

Karolina Kochańczyk-Bonińska

Karolina Kochańczyk-Bonińska PhD, Assistant Professor in the Department of Philosophy, Institue of Human and Social Sciences, War Studies University in Warsaw. She is particularly interested in Greek patristic philosophy.

Controversy Between Eunomius and Basil the Great: a Philosophical Approach.”

Perichoresis 11. 1: 3-28.

Bibliografia

Cambidge History of Philosophy in Late Antiquity, edited by Lloyd P. Gerson, 459-470. Cambridge: Cambridge University Press.

Basil of Caesarea. 2011. Against Eunomius. Translated by Mark DelCogliano and Andrew Radde-Gallwitz. Washington: The Catholic University of America Press.

Basil of Caesarea. 1982. Contra Eunome vol I. Translated by Bernard Sesboüé, du Durand and Louis Doutreleau. Paris: Cerf.

Basil of Caesarea. 1983. Contra Eunome vol. II. Translated by Bernard Sesboüé, Gérard Michel du Durand and Louis Doutreleau. Paris: Cerf.

Basil of Caesarea. 1895. “Epistulae.” In From Nicene and Post-Nicene Fathers, Second Series, vol. 8, edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co.

Birjukov, Dmitri. 2008. “Strategies of Naming in the Polemics Between Eunomius and Basil of Caesarea in the Context of the Philosophical Tradition of Antiquity.” Scrinium IV: 104-121.

Cicero. 1896. De Natura Deorum (On the Nature of the Gods). Translated by Francis Brooks. London: Methuen.

Chvátal, Ladislav. 2007. “He Brandishes over us this Aristotelian Weapon (CE II 620). An Example of (Mis)Use of Aristotle’s Name in the Controversy over Unbegottenness.” In Gregory of Nyssa: Contra Eunomium II.

An English Version with Supporting Studies Proceedings of the 10th International Colloquium on Gregory of Nyssa (Olomouc, September 15–18, 2004), edited by Lenka Karfíková, Scot Douglass and Johannes Zachhuber, 399-410, Leiden and Boston: Brill.

DelCogliano, Mark. 2010. Basil of Caesarea’s Anti-Eunomian Theory of Names. Christian Theology and Late-Antique Philosophy in the Fourth Century Trinitarian Controversy. Leiden and Boston: Brill.

Eunomius. 2002. The Extant Works, Liber Apologeticus, edited by Richard P. Vaggione, Oxford: Oxford University Press.

Gregory of Nyssa. 1988. “Contra Eunomium I.” In El “Contra Eunomium I” en la produccion literaria de Gregorio de Nisa: VI Coloquio Internacional sobre Gregorio de Nisa, edited by Lucas F. Mateo-Seco and Juan L. Bastero, 35-103, Pamplona: Ediciones Universidad de Navarra.

Gregory of Nyssa. 1960. “Contra Eunomium.” In Gregorii Nysseni Opera, Leiden: Brill.

Gregory of Nyssa. 1996. “To The Greeks. Concerning the Commonality of Concepts.” Translated by Daniel F. Stramara, The Greek Orthodox Review 41/4: 375-391.

Jackson-McCabe, Matt. 2004. “The Stoic Theory of Implanted Preconceptions.” Phronesis 49: 323-247.

Laërtius, Diogenes. 1925. Lives of the Eminent Philosophers. Translated by Robert Drew Hicks. Cambridge: Loeb Classical Library.

Manikowski, Maciej. 2012. Bóg z perspektywy człowieka. Odczytując Grzegorza z Nyssy. Wrocław: ATUT.

Pelikan, Jaroslav. 1993. Christianity and Classical Culture: The Metamorphosis of Natural Theology in the Christian Encounter with Hellenism. New Haven & Oxford: Yale University Press.

Plutarch. 1976. Moralia. Volume XIII: Part 2. Translated by Harold Cherniss. Cambridge: Loeb Classical Library.

Radde-Gallwitz, Andrew. 2009. Basil of Caesarea, Gregory of Nyssa, and the Transformation of Divine Simplicity Simplicity. Oxford: Oxford University Press.

Runia, David T. 1989. “Festugiere Revisted: Aristotle in the Greek Patres.” Vigiliae Christianae 43: 1-34.

Sandbach, Francis H. 1930. “Ennoia and prolepsis in the Stoic Theory of Knowledge.” Classical Quarterly 24: 44-51.

Opublikowane
2017-07-07
Dział
Z problematyki filozoficznej