Kształtowanie się formy szkaplerza i jego symbolika

  • Małgorzata Łukawska, CMW Uniwersytet Warszawski
Słowa kluczowe: szkaplerz, przywilej sobotni, naboĹźeństwo szkaplerzne, ubiĂłr mnisi

Abstrakt

The article contains a brief presentation of the scapular and indicates its origins in the field of working clothes at the close of antiquity. The author of the article complements the literary sources with the iconographic material as well as portrays the changes of its form. The article also illustrates the evolution of the function that the scapular went through â from the role of a habit accessory (in St Benedictâs monastic rule) to the sign of piety associated with spiritual exercises of âgood deathâ.

Bibliografia

Literatura starochrześcijańska
Migne Jean Paul (ed), Patrologiae cursus completus, seu bibliotheca universalis, integra, uniformis, commoda, oeconomica omnium s.s patrum, doctorum scriptorumque ecclesiasticorum sive latinorum, sive graecorum qui ab aevo apostolico ad aetatem Innocentii III (ann.1216) pro oc., ParyĹź 1860.
PL – Patrologia Latina (lub Series Latina), ed. Jacques Paul Migne, Paris 1844 – 55, wersja cyfrowa pod adresem: http://www.documentacatholicaomnia.eu/25_10_MPL.html - data dostępu: 01. 01. 2012 r.

PG - Patrologia Graeca, (lub Series Graeca), ed. Jacques Paul Migne, Paris 1856 – 66, wersja cyfrowa pod adresem: http://graeca.patristica.net/ - data dostępu: 01. 01. 2012 r.
Apophtegmata Patrum PL 65. 276D.
Św. Benedykt z Nursji, Reguła, Tyniec 1983.
Doroteusz z Gazy, Doctrina I. 13, PG 88. 1633B.
Pisma ascetyczne, pr. zb. Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec, Kraków – Tyniec 2012.
Efrem Syryjski (+373), Opera omnia 3. 255 A i 3. 359A, ed. J. S. Assemani, Sancti Ephraem Syri Opera Omnia Quae Exstant, Graece, Syria AC Latine. - Primary Source Edition, Typographia Vaticana, Rzym 1732 – 46.
Ewagriusz z Pontu, PG 40. 1221 A.
Hesychius (V w.?), Vita S. Arsenii, PL 103. 1232A.
Jan Kasjan , De coenobiorum institutis libri duodecim, PL 49. 0053 – 0476B
Smaragdus Abbas, Commentaria in Regulam S. Benedicti, PL 102, 689 – 932.
Sozomen Hermiasz, Εκκλησιαστική Ιστορία (Historia Kościoła) III. 14, PG 67. 1071A, tłum. Stefan Józef Kazikowski, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1989.
Verba Seniorum V. 10. 115; PL 73. 933A.
The council in Trullo revisited, ed. G. Nedungatt, M. Featherstone, Pontificio Istituto Orientale, Roma 1995.

Dokumenty archiwalne i literatura przedmiotu:
Św. Benedykt z Nursji, Reguła, Tyniec 1983.
[Św. Benedykt], Reguła Św. Ojca Benedykta, z łacińskiego na polski język teraz pilniej niż kiedy przełożona, (tzw. reguła Szczygielskiego), Wilno 1756.
Introdukcya przez dziesięć gradusów do szkoły duchowości, 1882, Archiwum klarysek w Krakowie.
O porządnych ceremoniach do consecrowania abo poświęcenia oblubienic Pana Jezusa Chrystusa należących, także o tajemnicach i naukach duchownych w nich zamykających się króciuchne opisanie, rkps 1626, bez paginacji; Archiwum norbertanek w Imbramowicach.
Augé Matias, L`abito religioso, w: Claretianum 17(1977), s. 5 – 106.
Borkowska Małgorzata, Życie codzienne polskich klasztorów żeńskich w XVII i XVIII wieku, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1996.
Borkowska Małgorzata (opr.), Dekret w niebieskim ferowany parlamencie. Wybór testamentów z XVII – XVIII w., Wydawnictwo Znak, Kraków 1984.
Davenport Milla, The book of costume, Crown Publishes, New York 1965, t. 1-3.
Ferrand Pietro, Legenda Santi Dominici, Ed. Monumenta Ordinis Fratrum Praedicatorum Historica 16(1935), nr 2, s. 195 – 260.
Fiłatow Wiktor W. (red.) Словарь изографа, (Słowar izografa), Лествица, Moskwa 2000.
Gougaud Louis, Devotions et pratiques ascetiques du Moyen Age, Desclée de Brouwer, Paris 1925.
Hildegarda z Bingen, Scivias, Źródła monastyczne, Tyniec Kraków 2011.
Moisan – Jabłońska Krystyna, Obraz czyśćca w sztuce polskiego baroku: studium ikonograficzno – ikonologiczne, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa 1995.
Machejek Michał, Szkaplerz karmelitański według przepisów prawnych, w: Głos Karmelu, 20(1951), nr 7/8, s. 198 – 232.
Misiurek Jerzy, Walewander Edward, Zarys historii duchowości chrześcijańskiej, w: Teologia duchowości katolickiej, red. W. Słomka, Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1993, s. 15 – 48.
Moisan Krystyna, Szafraniec Beata, Maryja Orędowniczka wiernych, Ikonografia nowożytnej sztuki kościelnej w Polsce, t. 2, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa 1987.
Panek Bronisław, Dzieje bractwa szkaplerza świętego przy kościele OO. Karmelitów w Krakowie na Piasku do końca XVII wieku, w: Roczniki Teologiczno – Kanoniczne, 10(1963), s. 39 – 60.
Pokorzyna Ewa red., Słownik terminologiczny wyposażenia świątyni obrządku wschodniego z przydatkiem ikon maryjnych, Biblioteka Muzealnictwa i Ochrony Zabytków, seria B, t. 103, Warszawa 2001.
Roa Marcin, Czyściec abo stan dusz w czyśćcu cierpiących, Wilno 1695.
Saggi Ludovico, L`ambiente della bolla sabatina, w: Carmelus 14(1967), s. 63- 89.
Saggi Ludovico, Abito religioso w: Dizionario degli Istitutu di Perfezione, red. Guerrino Pelliccia, Giancarlo Rocca Roma 1974, t. 1, kol. 60.
De Santi Michele, Cardini Franco, L'abito ecclesiastico: sua valenza e storia, Edizioni Carismatici Francescani Ravenna 2004.
Tochmański Włodzimierz, Bibliografia na temat Szkaplerza Karmelitańskiego, w: Materiały II. Forum duszpasterskiego Krakowskiej Prowincji OCD, Apostolat związany ze szkaplerzem karmelitańskim, Wydawnictwo Karmelitów Bosych, Kraków 1998, s. 33-59.
H. TĂźchle, Sabbatina, w: Lexikon fĂźr Theologie und Kirche, red. M. Buchberger, t. 9, Hrsg. von J. HĂśfer, K. K. Rahner, Verlag Herder, Freiburg im Breisgau 1964.
Zawada Marian, Tren krĂłlewskiej szaty, Wydawnictwo KarmelitĂłw Bosych, KrakĂłw 2000.
Opublikowane
2015-09-30
Dział
Z problematyki historycznej