Czy tylko apokaliptyka? ΠΑΣΧΩ i ΠΑΘΗΜΑ w kontekście Rz 8 oraz Ga 3

  • Dariusz Sztuk, SDB

Abstrakt

W wielowiekowej historii interpretacji epistolarium Pawłowego, a w szczególności Listów do Galatów i do Rzymian niektórzy autorzy odkrywali, że w obydwu tych pismach znaleźć można wątki apokaliptyczne, albo też wnioskowali apokaliptyczną ich lekturę. Argumentami przemawiającymi za uznaniem takiego stanu rzeczy jest według nich między innymi szata lingwistyczna i obrazowość nawiązująca do pism apokaliptycznych związanych z tradycjami Starego Testamentu. Autor artykułu zwraca uwagę na użycie w listach do Galatów i do Rzymian terminów πάσχω i πάθημα i stawia hipotezę o wykorzystaniu przez św. Pawła w kontekście tych listów toposu teologicznego Exodusu wraz z oprawą medialną apokaliptyki będącej wówczas w modzie metody prezentacji zarówno przesłania wydarzeń dawnych jak i imperatywów płynących z prawdy o pojednaniu z Bogiem.

Bibliografia

Achtemeier, Paul J. 1983. “An Apocalyptic Shift in Early Christian Tradition”. CBQ 45:231-248.
Adinolfi, Marco. 1977. “La dialettica indicativo-imperativo nelle lettere paoline”. Antonianum 52:626-646.
Aune, David E. 2010. “Apokaliptyka”. in: Słownik Teologii św. Pawła. G. F. Hawthorne – R. P. Martin – D. G. Reid (ed.). Warszawa: Vocatio. 21-30.
Baumgarten, Jörg. Paulus und die Apokalyptik. Die Auslegung apokalyptischer Überlieferungen in den echten Paulusbriefen. WMANT 44. Neukirken-Vluyn: Neukirchener Verlag.
Beker, Johann Ch. 1982. Paul's apocalyptic gospel: the coming triumph of God. Philadelphia, PA: Fortress Press.
Bindemann, Walther. 1983. Die Hoffnung der Schöpfung. Römer 8,18-27 und die Frage einer Theologie der Befreiung von Mensch und Natur. Neukirchener Studien 14. Neukirken-Vluyn: Neukirchener Verlag.
Branick, Vincent P. 1985, “Apocalyptic Paul?”. CBQ 47(4):664-675.
Buscemi, Alfio M. 2004. Lettera ai Galati. Commentario esegetico. SBF Analecta 63. Jerusalem: Franciscan Printing Press.
Cranfield, Charles E. B. 1975 The Epistle to the Romans. ICC. vol. I. Edinburgh: T & T Clark.
De Boer, Martinus C. 1989. “Paul and Jewish Apocalyptic Eschatology”, in: J. Marcus – M. L. Soards (ed.), Apocalyptic and the New Testament. Essays in Honor of J. Louis Martyn. JSNT Suppl. 24. Sheffield: 169-190.
Dunne, John A. 2013. “Suffering in Vain: A Study of the Interpretation of ΠΑΣΧΩ in Galatians 3,4”. JSNT 36(1):3-16.
Dunne, John A. 2015. “Suffering and covenantal hope in Galatians: a critique of the ‘apocalyptic reading’ and its proponents”. Scottish Journal of Theology 68(1):1-15.
Fretheim Terrence. 1991. “The Reclamation of Creation: Redemtion and Law in Exodus”. Interpretation 45:356.
Gaventa, Beverly R.(ed.). 2013. Apocalyptic Paul: cosmos and anthropos in Romans 5-8, Waco: Baylor University Press.
Hahne, Harry A. 2006. The Corruption and Redemption of Creation: Nature in Romans 8:19-22 and Jewish Apocalyptic Literature. The Library of New Testament Studies 336. London: Bloomsbury Academic.
Herman, Zvonomir I. 1987. “Saggio esegetico sul 'già e non ancora' soteriologico in Rm 8”. Antonianum 62:26-84.
Käsemann, Ernest. 1969. On the Subject of Primitive Christian Apocalyptic, in: Idem, New Testament Questions of Today, Philadelphia: Fortress Press.
Martyn, J. Louis. 1997. Galatians. The Anchor Bible. New York: Doubleday.
Martyn, J. Louis. 2000. “The Apocalyptic Gospel in Galatians”. Interpretation 54(3): 246-266.
Matlock, R. Barry. 1996. Unveiling the Apocalyptic Paul. Paul's Interpreters and the Rhetoric of Criticism. JSNTSuppl. 127. Sheffield: Academic Press.
Mycielski, Ludwik. 1972. “Apokaliptyczna szata literacka opisów paruzji Chrystusa z listów do Tesaloniczan. Analecta Cracoviensia 4:147-179.
Parchem, Marek. 2010. “Wprowadzenie”, in: Idem (ed.), Pisma apokaliptyczne i testamenty. Apokryfy Starego Testamentu 2. Kraków – Mogilany: The Enigma Press: 21-115.
Penna, Romano. 2006. Lettera ai Romani. II. Rm 6 – 11. Scritti delle origini cristiane 6/2. Bologna: Dehoniane.
Pikor, Wojciech. 2014. “Prorocka interpretacja exodusu. I. Amos, Ozeasz”. Biblica et Patristica Thoruniensia 7:41-53.
Popowski, Roman. 1985. Imperatiwus na tle indikatiwu w listach Pawła z Tarsu. Studium językowo-egzegetyczne. Lublin: RW KUL.
Rossi, Benedetto. 1992. La creazione tra il gemito e la gloria. Studio esegetico e teologico di Rm 8,18-25.Roma: Edizioni Dehoniane.
Sailors, Timothy B. 2009. “Der Römerbrief und die 2. (syrische) Baruch-Apokalypse : Gemeinsamkeiten und Unterschiede“. in: U. Schnelle (ed.), The Letter to the Romans. Bibliotheca ephemeridum Theologicarum Lovaniensium 226. Leuven: 563-594.
Schnackenburg, Roman. 1981. Messaggio morale del Nuovo Testamento, Roma.
Schweitzer, Albert. 1931. The Mysticism of Paul the Apostle, London: A. & C. Black.
Scott, James M. 1992. Adoption as Sons of God: An Exegetical Investigation into the Background of UIOTHESIA in the Pauline Corpus. WUNT 2/48. Tübingen: Mohr Siebeck.
Stockhausen, Carol K. 1993. 2 Cor. 3 and the Principles of Pauline Exegesis. in: C. A. Evans – J. A. Sanders (ed.), Paul and the Scriptures of Israel. JSNTSuppl. 83. Sheffield: Academic Press: 143-64.
Strecker, Georg. 1987. “Indicative and Imperative according to Paul”. Australian Biblical Review 35:60-72.
Wanamaker, Charles A. “Apocalyptic discourse, paraenesis and identity maintenance in 1 Thessalonians”. Neotestamentica 36:131-145.
Opublikowane
2016-03-31
Jak cytować
SZTUK, Dariusz. Czy tylko apokaliptyka? ΠΑΣΧΩ i ΠΑΘΗΜΑ w kontekście Rz 8 oraz Ga 3. Seminare. Poszukiwania naukowe, [S.l.], v. 37, n. 1, p. 15-25, mar. 2016. ISSN 2450-1328. Available at: <http://ojs.seminare.pl/index.php/seminare/article/view/8>. Date accessed: 23 paź. 2017.
Dział
Z problematyki teologicznej